Мин Саша Алексеевы Саха судаарыстыбаннай үҥкүү ансаамбылыгар үлэлии сылдьан билсибитим. 1987 сыллаахха Хабаровскайдааҕы култуура институтун хореография салаатын бүтэрэн баран төттөрү үлэҕэ киирбиппэр, кини мин оҕо сааһым дьүөгэбин Вера Черноградскаялыын үлэлии сылдьар этилэр. Оччолорго биһиги наһаа элбэхтик Саха сирин устун гостуруоллуур этибит. Саша үҥкүүтүн таһынан грузчиктыыр этэ. Кэнсиэр кэнниттэн бэрт түргэнник көстүүмнэри дьааһылаан, кофрга уга охсон, аппаратуралары дьааһыкка симэн, хомуйан баран, хайдах массыына түбэһэринэн атын дэриэбинэҕэ илдьэ бараллара. Саша куруук спецтаҥас кэтэн баран, уолаттары кытары үөрэ-көтө груһун таһара. Үлэтигэр наһаа кыһаллара, кэнсиэр иннигэр эрдэ сценаҕа кэлэн эрчиллэрэ, бэлэмнэнэрэ. Автобуска наар политинформация оҥороро. Аан дойдуга уонна Саха сиригэр туох-ханнык быһыы-майгы буола турарын билиһиннэрэр, кэпсиир этэ. Сашаны кытары хаста да өрөспүүбүлүкэ таһыгар, соҕуруу куораттарга гостуруоллаабыппыт. Олортон бу санаатахпына 1989 сыллаахха, Украинаҕа уонна Петр Чайковскай аатынан Кэнсиэр саалатыгар Москубаҕа.
1992 сыллаахха Александр Үҥкүүтүн ансаамбылын Москубаҕа “Россия” кэнсиэр саалатыгар 10 сыллаах үбүлүөйүн тэрийэн презентацияциялаабыта уонна иккис күнүгэр Саха сирэ Арассыыйа судаарыстыбатыгар киирбитэ 360 сылын ити саалаҕа бэлиэтэппитэ. Бу улахан тэрээһиннэр күүскэ, өрө көтөҕүллэн, ньиргийэн, Арассыыйа уонна Аан дойду култуура, ускуустуба, киинэ, наука диэйэтэллэрин хомуйан ааспыта. От түмүгүнэн Михаил Ефимович Николаев Саха судаарыстыбаннай үҥкүүтүн бөлөҕөр Саха Өрөспүүбүлүкэтин Үҥкүүтүн тыйаатырын статуһун биэриитэ уонна Александр Ивановиһы тыйаатыр дириэктэринэн анааһына буолар. Дьэ, Александр Иванович тыйаатыр дириэктэрэ буолан төбөтүнэн үлэ үөһүгэр түспүтэ. Кини Үҥкүү тыйаатырын кэлэктиибин элбэхтэ гостуруоллаппыта, Аан дойдутааҕы күрэстэргэ, бэстибээллэргэ сырытыннарбыта, үлэлиир усулуобуйаларын тэрийбитэ, бэрт элбэх үлэһиттэригэр сорохторугар босхо, сорохторугар льготнай төлөбүрдээх квартиралары сүүрэн-көтөн, кэпсэтэн, дьаныһан ылан биэртэлээбитэ.
Мин үҥкүүлүү сылдьан Нерюнгри куоракка дьиэ кэргэммин кытары хас да сыл көһөн олоро сылдьыбыттаахпын. Александр Иванович ол кэмҥэ кэлэктиибин хаста да Нерюгри оройуонунан гостуруоллаппыта. Бары наһаа бэлэмнээх артыыстар үрдүк таһымнаах кэнсиэри көодөрбүттэрэ. Араас элбэх омук олорор промышленнай оройуонугар бэйэм үлэлии сылдьыбыт кэлэктиибим кэлэн үҥкүүлээн-ыллаан барбыта миэхэҕэ биир умнуллубат түгэн буолбута. Александр Ивановичтаах дьиэбэр кэлэн үөрэн-көтөн, кэпсэтэн-ипсэтэн, ыалдьыттаан барбыттара. Кини наһаа үөрүнньэҥ этэ.
2019 сыллаахха Үҥкүү тыйаатыра урукку “Европа” кулууп уораҕайыгар көспүтэ. Александр Иванович салайыытынан улахан реконструкция, капитальнай ремонт оҥоһуллубута. Бэһис этээскэ аһара үрдүк, киэн-куон, сырдык, аныгы балетнай зал аһыллыбыта. Балет артыыстара дьэ наһаа абыраммыттара, үчүгэй усулуобуйаламмыттара. Мин ити балетнай залга 2019 сылтан 2024 сылга дылы нэдиэлэҕэ 6 күн устата арендалаан “ЛЕДИ ПЛЮС”, барре-фитнес, калланетика, зумба бөлөхтөрбүн дьарыктаабытым. Ити балетнай залга дьарыктана сылдьан “ЛЕДИ ПЛЮС” уонна фитнес бөлөхтөрүм араас күрэстэр Гран-При хаһаайыннара, лауреаттара, дипломаннара буолбуттара. Хас да төгүл өссө Үҥкүү күрэстэрин тэрийэн ыыппыппыт. Онон Александр Ивановичка уонна уус-уран салайааччыга Светлана Прокопьевнаҕа эрэнэн көҥүллээбиттэрин иһин махталым муҥура суох.
Өссө биир кэрэхсэбиллээх түгэни кэпсиибин. 2022 сыллаахха “ЛЕДИ ПЛЮС” бөлөҕүм тыйаатыр саҥа “Айыы аймах биһигэ” (Колыбель народа Саха) испэктээгэр кыттыбыта. Таҥаспытын хаста да уларытаммыт 5-6 хартыынаҕа кыттыбыппыт. Ансаамбылым кыргыттара быраастар, мэдиссиинэ сиэстэрэлэрэ, финансистар, урбаанньыктар, психологтар бары долгуйар этилэр. Идэлээх уонна эдэр үҥкүүһүттэри кытары биир сценаҕа үҥкүүлээри бэлэмнэнии бөҕөтө этибит. Саҥа Дьыл иннинэ премьера буолбута. Барыта наһаа түргэнник, чаҕылхайдык ааспыта. Александр Иванович махтаммыта аҕай. Сценаҕа туох баар кыттыбыт кэллэктииптэргэ Махтал сурук уонна өйдүбүл бэлэх туттарбыта. Уонна хас көрүстэҕин аайы – “Эһиги отой балеттар курдук үҥкүүлээтигит” — диэн үөрдээччи.
Александр Иванович наһаа элэккэй, сырдык, наар кэрэҕэ-үтүөҕэ тардыһар киһи этэ. Хаста да “ЛЕДИ ПЛЮС” кэнсиэригэр ыҥыраммыт сырытыннарбыппыт. Ону кини наар кэнсиэртэн дуоһуйбутун, астыммытын биллэрэр этэ. Бэйэтэ эмиэ наар дьарыктанарын кэпсиирэ. Тыйаатыр иистэнэр сыаҕар ЛФК, физкультура оҥотторорун сэһэргээччи.
Биһиги дьиэ-кэргэҥҥэ наһаа болҕомтолоох этэ. Кэргэммин Александр Эдуардовиһы наһаа убаастыыра, кабинетыгар ыҥыран чээйдэтээччи: «Саша, музыка впереди планеты», — диирэ.
Александр Иванович туһунан ааспыт бириэмэнэн кэпсиир ыарахан. Кини наһаа элбэх баҕа санаалаах, былааннардаах этэ. Куруук чэпчэкитик хааман, күлэн –мичилийэн иһэрэ бу баар курдук. Үлэтинэн олорбут киһи, дьэ кини баар. Өрөбүлү игин хаһан да аахсыбат, киэһээ хойукка дылы үлэлии олорор буолара. Мин дьоннорбун дьарыктаан киэһээ тоҕус чаас диэки дьиэлиирбэр, кини өссө бэйэтин үлэһиттэрин кытары хаалааччы. Москуба бириэмэтинэн үлэлиир бириэмэ диэччи. Бэрээдэктээх, ыраас, уютнай кабинетыгар үлэ күөстүү оргуйааччы этэ…
Александр Иванович Саха төрүт үҥкүүтэ, ырыата, муусуката сайдарыгар кылаата муҥура суох улахан. Биһиги дьиэ-кэргэн кинини куруук махтанан туран, сылааастык, чугастык өйдүү-саныы сылдьыахпыт.
Марина Кузьмина,
Үҥкүү – фитнес Киинин салайааччыта,
ЛЕДИ ПЛЮС Үҥкүү бөлөх уус-уран салайааччыта,
СӨ култууратын туйгун
